Η ψυχολογία του ¨αυτοσαμποτάζ"

Το αυτο-σαμποτάζ αναφέρεται σε  ενεργητικές η παθητικές συμπεριφορές που λειτουργούν ανασταλτικά ως προς την επίτευξη των προσωπικών στόχων. Περιλαμβάνει, επίσης, δυσλειτουργικές ή περιοριστικές πεποιθήσεις για τον εαυτό μας, οι οποίες εμποδίζουν τη διαδικασία της προσωπικής ανάπτυξης και της εξέλιξης.

Συχνά εκδηλώνεται ως ένας αυτοτροφοδοτούμενος φαύλος κύκλος που αποδυναμώνει την αυτοπεποίθηση μας.

Οι συμπεριφορές αυτο-σαμποτάζ επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή μας, δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και χαρακτηρίζονται απο επίμονες σκέψεις πιθανής αποτυχίας.

Το μέλλον είναι, από τη φύση του, άγνωστο. Αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να γεννήσει άγχος, φόβο για τις δυνατότητές μας και μια βαθιά αίσθηση ανασφάλειας. Όταν δεν γνωρίζουμε τι μας περιμένει, ο νους συχνά προσπαθεί να «προστατευτεί» κάνοντας προβλέψεις για το τι μπορεί να συμβεί όμως πολλές φορές προς το χειρότερο.

Έτσι εμφανίζονται σκέψεις όπως «δεν θα τα καταφέρω», όχι ως αντικειμενικές αλήθειες, αλλά ως σενάρια φόβου. Σενάρια που περιορίζουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και θολώνουν την εικόνα των πραγματικών μας ικανοτήτων. Το άγνωστο αρχίζει να μεταφράζεται ως απειλή και η πιθανότητα της αποτυχίας μοιάζει πιο βέβαιη  από την πιθανότητα μιας επιτυχημένης εξέλιξης.

Με αυτόν τον τρόπο, και χωρίς να το συνειδητοποιούμε, καταλήγουμε να σαμποτάρουμε οι ίδιοι κάθε προσπάθεια πριν καν την ξεκινήσουμε. Οι σκέψεις φόβου προηγούνται της πράξης, υπονομεύοντας τη δυνατότητα να δοκιμάσουμε, να εξελιχθούμε και να διαψεύσουμε τα ίδια μας τα σενάρια.

Πόσες φορές έχουμε πει ή σκεφτεί «το ήξερα ότι θα πάει στραβά»; Συχνά το εκλαμβάνουμε ως ένδειξη διαίσθησης.

Αυτό λειτουργεί σαν  “αυτοεκπληρούμενη προφητεία” μια διαδικασία κατά την οποία μια πεποίθηση ή προσδοκία, πχ αρνητική επηρεάζει την συμπεριφορά μας με τέτοιο τρόπο, ώστε τελικά να επιβεβαιώνεται. Δεν «προβλέπουμε» το μέλλον το διαμορφώνουμε ασυνείδητα.

Ίσως νιώθετε πως δεν είστε ακόμα σε θέση να κάνετε το επόμενο βήμα. Όμως υπάρχει μια ουσιαστική αλήθεια: αν περιμένετε πρώτα να αισθανθείτε απόλυτα έτοιμοι, πιθανότατα δεν θα ξεκινήσετε ποτέ. Είναι μια εσωτερική κατασκευή που συντηρεί τον φόβο και τελικά, σας κρατά στάσιμους αντί να σας επιτρέπει να προχωρήσετε.

Οι πολύ υψηλές απαιτήσεις, πιστεύοντας ότι πρέπει να γίνουν όλα άψογα. Αυτή η ανάγκη για τελειότητα λειτουργεί ως εμπόδιο, αφού μετατρέπει κάθε προσπάθεια σε πηγή πίεσης και φόβου για αποτυχία.

Είναι σημαντικό να ανακαλύψτε τις πηγές της ανασφάλειας που μπορεί να αισθάνεστε, που βασίζονται, είναι ρεαλιστικές; Μπορεί κάτι καινούργιο να σας φαίνεται βουνό, αλλά είναι μέχρι να ξεκινήσετε.

Βήμα βήμα, οι μεγάλες αλλαγές συμβαίνουν μέσα από μικρά, σταθερά και συνειδητά βήματα. Θυμηθείτε ότι εσείς κρατάτε τα ηνία της ζωής σας και αποφασίζετε για την πορεία σας.

Μετατρέψτε τις αυτόματες αρνητικές σκέψεις σε πιο ρεαλιστικές. Θυμηθείτε τα επιτεύγματα του παρελθόντος εκείνα που αρχικά σας φαινόντουσαν αδύνατα αλλά τελικά τα καταφέρατε. Όταν οι αυτόματες αρνητικές σκέψεις γίνονται πιο ρεαλιστικές, σιγά σιγά μπορείτε να δείτε τα πράγματα με μια πιο αισιόδοξη και ελπιδοφόρα ματιά.

Το μέλλον είναι άγνωστο και κανείς δεν μπορεί να το προβλέψει με βεβαιότητα. Την επόμενη φορά, αντί να σκέφτεστε όλους τους πιθανούς λόγους για τους οποίους κάτι μπορεί να στραβώσει, προσπαθήστε να σκεφτείτε όλους τους λόγους που μια κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί καλά.

Εκεί που ο φόβος σας δείχνει να μην προχωρήσετε, εκεί ακριβώς είναι που χρειάζεται να πάτε. Αντιμετωπίζοντας τους φόβους σας σταδιακά χτίζετε ψυχική ανθεκτικότητα, μαθαίνετε να διαχειρίζεστε το άγχος και ανακαλύπτετε τη δύναμη που έχετε μέσα σας.

Κάθε μικρό βήμα προς τα εμπρός, ακόμη κι αν σας φοβίζει, σας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στη διεκδίκηση των στόχων και των ονείρων σας.

Και θυμηθείτε: το μέλλον επιφυλάσει απεριόριστες δυνατότητες, δεν μπορείτε να το προβλέψετε αλλά μπορείτε να το διαμορφώσετε με τις αποφάσεις και τα βήματα που θα κάνετε σήμερα.