Ψυχοσωματικά Νοσήματα και Θετική Ψυχολογία

Η σημασία της θετικής ψυχολογίας καθώς επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της ψυχοσωματικής νόσου. Η θετική ψυχολογία αποτελεί μια κατάσταση μέσω της οποίας μπορούν να αποτραπούν αρκετές ψυχοσωματικές παθήσεις.

Γράφει ο Παναγιώτης Καραγιάννης, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτή, Performance & Wellbeing Coach.

Όλοι οι άνθρωποι έχουμε έρθει κάποια στιγμή στη ζωή μας αντιμέτωποι με καταστάσεις, που αυξάνουν τα επίπεδα του στρες και του άγχους στον οργανισμό μας. Όταν αντιμετωπίζουμε στρες, άγχος ακόμα και κατάθλιψη έχει αποδειχθεί επιστημονικά, ότι αλλάζει η φυσιολογική σύσταση του οργανισμού μας. Συγκεκριμένα το ανοσοποιητικό μας σύστημα μπορεί να δεχτεί ένα «πλήγμα», το οποίο δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στην παθολογία μας. 

Όταν για μεγάλα χρονικά διαστήματα η ψυχική μας υγεία δε δέχεται τη φροντίδα που χρειάζεται, αυτό μπορεί να οδηγήσει το σώμα μας στο να «παραπονεθεί». Φυσικά το ίδιο μπορεί να συμβεί και για μικρότερα χρονικά διαστήματα, όταν η ένταση της αρνητικής μας ψυχολογίας είναι αρκετά αυξημένη. Τα «παράπονα» που προανέφερα είναι ένας δίαυλος επικοινωνίας του σώματός μας, που έχει σαν σκοπό να μας ενημερώσει πως κάτι δεν πάει καλά. Συνήθως εξωτερικεύεται μέσω του σώματος μια εσωτερική διαμάχη στην οποία δεν έχουμε δώσει ακόμα «φωνή». Πολλές φορές, έχουμε καταπιέσει τόσο πολύ αυτήν τη διαμάχη, που η ύπαρξή της υφίσταται μόνο στο ασυνείδητό μας. 

Συνοψίζοντας, μια ψυχοσωματική νόσος είναι μια παθολογική δυσκολία, η οποία δε βασίζεται σε φυσικά αίτια αλλά σε ψυχικά. Μερικά παραδείγματα ψυχοσωματικών ασθενειών είναι: η Παχυσαρκία, το Άσθμα, η Κολίτιδα, οι Δερματολογικές Παθήσεις, οι Αλλεργίες και πολλά άλλα. 

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφέρουμε την καίρια σημασία της θετικής ψυχολογίας καθώς επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της ψυχοσωματικής νόσου. Η θετική ψυχολογία αποτελεί μια κατάσταση μέσω της οποίας μπορούν να αποτραπούν αρκετές ψυχοσωματικές παθήσεις.

Το κίνημα της θετικής ψυχολογίας έχει λάβει μεγάλη διάσταση τα τελευταία χρόνια. Οι ρίζες του κινήματος όμως, μας πηγαίνουν αρκετά πίσω στη θετική ψυχοθεραπεία, ιδρυτής της οποίας ήταν ένας Ιρανός Ψυχίατρος της Γερμανίας, ο Dr Nossrat Pessechkian. Διδάσκοντας για τα ψυχοσωματικά ο Dr Nossrat Pessechkian μας αφηγείται την παρακάτω Ασιατική Ιστορία: 

‘ Εύκολη Ιατρειά ’ 

Ο ανιψιός του βασιλιά Ghabus – Woschmgir ήταν πολύ βαριά άρρωστος, του θανατά όπως λέμε στην καθομιλουμένη. Όλοι οι γιατροί της χώρας σήκωναν τα χέρια ψηλά και είχαν χάσει κάθε ελπίδα. Οι ιατρικές μέθοδοι δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Επειδή οι γιατροί δεν επισκέπτονταν πια τον Ghabus, ο βασιλιάς κάλεσε τον Avicenna, έναν Πέρση πολυμαθή γνώστη της ιατρικής πρακτικής της εποχής. Μπαίνοντας στο παλάτι όλοι είχαν εκπλαγεί από το θάρρος του τότε νεαρού Avicenna αλλά και την επιμονή του να βοηθήσει τον ασθενή. Ήταν γνωστό στη Χώρα, ότι οι ειδήμονες του αντικειμένου είχαν παραιτηθεί και δεν μπορούσαν να βρουν λύση. Ο Avicenna πλησίασε τον ασθενή, ο οποίος ήταν στην αυλή του παλατιού ξαπλωμένος σε ένα κρεβάτι. Ο ασθενής δεν απαντούσε στις ερωτήσεις του και οι θεατές επιβεβαίωναν πως δεν είχε βγάλει άχνα για εβδομάδες. Παίρνοντας τους σφυγμούς του ασθενούς του o Avicenna σημείωσε σαν να του είχε έρθει μια αναλαμπή ‘ Ο συγκεκριμένος ασθενής χρειάζεται μια διαφορετική μέθοδο θεραπείας΄. Απευθύνοντας τον λόγο στο κοινό ζήτησε να του φέρουν κάποιον που να ξέρει κάθε δρόμο και κάθε στενό της πόλης. Όλοι απόρησαν, τι δουλειά έχει η θεραπεία ενός αρρώστου με τους δρόμους της πόλης; Παρά την αμφιβολία τους βρήκαν έναν άνθρωπο που ήξερε την πόλη πολύ καλά. Ο Avicenna κρατώντας το χέρι του ασθενούς έβαλε τον οδηγό να ονοματίσει όλες τις οδούς της πόλης. Όταν εισακούστηκε μια συγκεκριμένη οδός ο ασθενής σθεναρά αντέδρασε. Αμέσως ο Avicenna φώναξε ‘Φέρτε μου έναν άνδρα που ξέρει απέξω την συγκεκριμένη οδό, κάθε σπίτι κάθε κάτοικο. Όταν ο άντρας ξεκίνησε να αναφέρει κάθε σπιτικό και κάθε κάτοικο σε εκείνη την οδό ο παλμός του ασθενούς τον πρόδωσε. ‘Πολύ ωραία όλα είναι ξεκάθαρα’ ανέφερε ο Avicenna. ‘Ξέρω από τι πάσχει ο ασθενής και τα καλά νέα είναι πως θα θεραπευτεί εύκολα και θα αναρρώσει πλήρως’. Όλοι απόρησαν και κρέμονταν από τα χείλη του. Ο ασθενής πάσχει από την ασθένεια του Έρωτα φώναξε ο Avicenna. Φέρτε την τελευταία γυναίκα που αναφέρατε να την παντρευτεί. Ο ασθενής ντροπιασμένος έχοντας ακούσει αυτά, που ανέφερε ο Avicenna ξαφνικά κουνήθηκε και κρύφτηκε κάτω από τα σεντόνια. Ο βασιλιάς πάντρεψε τον ανιψιό του με την αγαπημένη του και από τότε έσφυζε από υγεία. 

Αναλύοντας τη συγκεκριμένη ιστορία βλέπουμε, ότι πολλές φορές οι απαντήσεις στις ασθένειες βρίσκονται κρυμμένες μέσα μας. Είναι καλό να έχουμε πάντα έναν διάλογο με το σώμα μας αλλά και τον εαυτό μας, προκειμένου να είμαστε σε θέση να τον καταλάβουμε και να τον φροντίσουμε. Πρέπει να είμαστε ανοιχτοί και να σκεφτόμαστε αυτό που «θέλει να μας πει» το σώμα μας. Εάν ο Avicenna περιοριζόταν στις συμβατικές μεθόδους δεν θα μπορούσε να θεραπεύσει τον ανιψιό του βασιλιά. Επιπλέον είναι πολύ σημαντικό να έχουμε την ιδιότητα να επικοινωνούμε τις ανάγκες μας αλλά και ζητήματα, τα οποία μας απασχολούν.

Κάνοντας μια παρένθεση σε αυτό το σημείο, ένα βιβλίο που μπορεί να σας βοηθήσει  είναι το σύγγραμμα του Dr Pessechkian το οποίο περιέχει πληροφορίες και μεθόδους αυτοβοήθειας. Ο συγκεκριμένος ψυχίατρος έχει εντρυφήσει και μας παρέχει πολύ σημαντικές λύσεις για πολλές ψυχοσωματικές ασθένειες καθώς και άλλα ζητήματα της ψυχικής υγείας. Πέρα από το συγκεκριμένο θα βρείτε και άλλα σημαντικά βιβλία ψυχολογικής αυτοβοήθειας που είναι χρήσιμα.

Πολλές φορές μιλάω με τους θεραπευόμενούς μου για τη σημασία της εστίασης. Για παράδειγμα, αντί να εστιάζουμε στην αρνητική πτυχή της ασθένειάς μας, ας δούμε τι προσπαθεί να μας πει το σώμα μας και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτό. Οι περισσότερες ψυχοσωματικές ασθένειες είναι εκεί για να μας μάθουν κάτι και να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε διαμάχες, τις οποίες υπό άλλες συνθήκες, θα τις αγνοούσαμε. Κάντε το σαν άσκηση και παρατηρήστε τη διαφορά. Εστιάστε στο τι σας έμαθε κάθε δυσκολία και στο πως σας βοήθησε να πάτε παραπέρα και να εξελιχθείτε. Είναι πολύ σημαντικό το πως αντιμετωπίζουμε και ερμηνεύουμε τις δυσκολίες, που συναντάμε στη ζωή μας.

Πέρα από τη θετική ερμηνεία των δυσκολιών της καθημερινότητας, σημαντικό είναι να έχουμε μια σταθερή ρουτίνα χαλάρωσης. Μέσα στο άγχος και το στρες, τι είναι αυτό που μας κάνει να νιώθουμε λίγο καλύτερα ή τι μας βοηθάει να ανταπεξέλθουμε; Τι μας χαλαρώνει; Πώς θα μπορούσαμε να αυξήσουμε τα παραπάνω και να δημιουργήσουμε μια καλύτερη ισορροπία στην ζωή μας; Αναφέρομαι σε ισορροπία καθώς δεν είναι ρεαλιστικό να ελπίζουμε σε μια ζωή χωρίς δυσκολίες και προκλήσεις. Μπορούμε όμως να γίνουμε πιο ικανοί στο να βρίσκουμε λύσεις στα προβλήματά μας και πάνω από όλα να ακούμε τις ανάγκες μας. 

Σε αυτό το σημείο και μιλώντας για ψυχοσωματικά δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω τη σημασία της σωματικής άσκησης. Η σωματική άσκηση βελτιώνει την διάθεσή μας και μας προστατεύει από το άγχος και το στρες. Είναι βασικό να σημειωθεί πως το απλό περπάτημα ενδείκνυται σαν σωματική άσκηση με πολλαπλά οφέλη για την υγεία μας. 

Επίσης είναι αναγκαίο να επενδύσουμε στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Ειδικά στη δύσκολη περίοδο απομόνωσης,  που αντιμετωπίσαμε και αντιμετωπίζουμε στην εποχή του Covid οι διαπροσωπικές μας σχέσεις είναι υψίστης σημασίας. Έρευνες έχουν δείξει, ότι οι ποιοτικές διαπροσωπικές σχέσεις αποτελούν έναν σημαντικό παράγοντα καλής υγείας. Ακόμα και σε αυτές τις αντίξοες συνθήκες, πως θα μπορούσαμε να έρθουμε πιο κοντά με τους δικούς μας ανθρώπους και να ενισχύσουμε τις σχέσεις μας; 

Τελειώνοντας, θα έχετε παρατηρήσει, ότι παραθέτω περισσότερες ερωτήσεις παρά προσφέρω έτοιμες λύσεις. Θεωρώ, πώς ο καθένας μέσα του έχει την ικανότητα να επιλύσει τις εσωτερικές του διαμάχες. Δίνοντας έτοιμες λύσεις μπορεί προσωρινά να λύνουμε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα, το θέμα όμως είναι το πώς θα βρούμε τον τρόπο να αντιμετωπίζουμε γενικότερα τις δυσκολίες στη ζωή μας. Εάν μάθουμε να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις, τότε μπορούμε να αναπτύξουμε την ιδιότητά μας να επιλύουμε μόνοι μας τα προβλήματα μας, με τους εσωτερικούς μας πόρους και να βοηθάμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας. Η αυτοβοήθεια είναι μια ικανότητα, που τη διαθέτουμε όλοι μας, αρκεί να την καλλιεργήσουμε. 

ΥΣ: Σε καμία περίπτωση η ψυχοθεραπεία δε μπορεί να αντικαταστήσει την θεραπεία, που προτείνει ο θεράπων ιατρός. Το παραπάνω κείμενο έχει σαν σκοπό να προτείνει κάποιες τεχνικές, οι οποίες μπορούν να μας βοηθήσουν στη ζωή μας. Μην διστάσετε να συμβουλευτείτε έναν ειδικό σε περίπτωση, που αντιμετωπίζετε κάποια δυσκολία. 

Info: Ο Παναγιώτη Καραγιάννης προσφέρει μία δωρεάν συμβουλευτική υπηρεσία μέσα απο το Greek Select. Βρείτε την προσφορά πατώντας εδώ. 

Bio: Ο Παναγιώτης Καραγιάννης σπούδασε Ψυχολογία στο University of Central Lancashire.Συνεχίζοντας τις σπουδές του στο Λονδίνο, παρακολούθησε και ολοκλήρωσε το κλινικό μέρος του Διδακτορικού της Συμβουλευτικής Ψυχολογίας στο City, University of London όπου και αναμένει την Υπεράσπιση της Διατριβής του προκειμένου να λάβει τον Διδακτορικό του τίτλο.Παράλληλα συνεχίζει την εκπαίδευσή του, παρακολουθώντας το εξειδικευμένο Μεταπτυχιακό στην Εφαρμοσμένη Θετική Ψυχολογία και Ψυχολογία του Coaching στο University of East London. Έχει εργαστεί σε διάφορα κλιμάκια του NHS ειδικευμένα σε ψυχικές διαταραχές όπως το άγχος, η κατάθλιψη και οι εθισμοί. Είναι εγγεγραμμένο μέλος του Βρετανικού Συλλόγου Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας (BACP) και διατηρεί την προσωπική του πρακτική τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Λονδίνο.
Ταυτόχρονα κατέχει τη θέση του Διευθυντή Υπηρεσιών Ψυχολογίας της ChangeToBe LTD με έδρα το Λονδίνο. Στόχος του είναι να προσφέρει ένα ασφαλές και λειτουργικό περιβάλλον, έτσι ώστε ο κάθε θεραπευόμενος να μπορεί αφενός να εντοπίσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει και αφετέρου να καταφέρει να τις διαχειριστεί με έναν υγιή τρόπο. Μέσα από τη συμβουλευτική υποστήριξη που προσφέρει, ουσιαστικά καθοδηγεί τον κάθε θεραπευόμενο στο πως να γίνει ο ίδιος αυτόνομος θεραπευτής του εαυτού του και στο πως να δημιουργήσει τις συνθήκες για μια καλύτερη ζωή.